آيد كه با كنار رفتن پرده ، تغييرى نيابد . تا اين‌جا سخن او بود . » « 1 » و در كتاب « التيسير » فتوا به « حسن بودن » حديث داده است ، آن‌جا كه بعد از شرح آن گويد : « آن حديث حسن مىباشد به اعتبار نقل‌هايش ؛ نه صحيح و نه ضعيف است ، چه رسد به اينكه ساختگى باشد و ابن‌جوزى اشتباه كرده است . » « 2 » شرح حالش محبّى شرح حال گسترده‌اى از او آورده كه خلاصه‌اش چنين است : « پيشواى بزرگ ، حجّت ثَبِت ، رهبر ، دارنده‌ى كتاب‌هاى فراگير ، برترين مردم دوران خويش بدون شك ، امامى فاضل ، زاهد ، عابد ، بنده و قانت و خاضع ، بسيار سودمند ، با كارهاى نيكو به خداوند نزديكى مىجست و پيوسته بر تسبيح و ذكرها مداومت داشت ، صابر و صادق بود ، دانش‌ها و معارف مختلف و متباين را گرد آورده بود كه در كسى از مردم دورانش چنين گرد نيامده بود . استاد مدرسه صالحيه شد ، آنگاه مردم زمانه‌اش به او رشك بردند در حالى كه برترى دانش او را نمىدانستند چون از آنان كناره‌گيرى كرده بود . هنگامى كه براى تدريس در آن‌جا حاضر شد ، دانايان هر مذهبى بر او وارد شده ، مورد انتقادش قرار دادند . خواندن و تقرير « مختصر مزنى » را آغاز كرد و جدل در مذهب‌ها را پايه‌گذارى كرد و در تقريرش چيزهايى گفت كه از ديگرى شنيده نشده بود ، پس به برترى او اذعان كردند تا جايى كه بزرگان علما به حضور او مبادرت مىورزيدند ، و مردمان بسيارى از او علم برگرفتند و نوشته‌هايش بسيار است و به طور كلّى او بزرگترين علماى اين تاريخ در تأليفات است كه غالباً در دسترس و بسيار سودمند است و مردم بسيار به آن‌ها روى مىآورند و قيمت آن‌ها را مىافزايند و مشهورترين آن‌ها دو شرح او بر جامع‌الصغير ، و بر سيره‌ى منظومه از عراقى است . تولّدش در سال 952 بود و در سال 1031 درگذشت . » « 3 » كتاب‌هايش را روايت كرده‌اند و بزرگان دانشمندان از آن‌ها در كتاب‌هايشان نقل كرده‌اند همان‌گونه كه در كتاب‌هاى : مقاليد الأسانيد ، و الامداد بمعرفة علو الاسناد ، و أسانيد احمد النخلى المكّى ، و غرّة الرّاشدين ، و ازالة الغين آمده است . و

--> ( 1 ) . فيض القدير 3 / 46 . ( 2 ) . التيسير في شرح الجامع الصغير 1 / 377 . ( 3 ) . خلاصه الأثر 2 / 412 - 416 .